هیسترکتومی

به عمل جراحی برای برداشتن رحم هیسترکتومی می گویند.

زنان ممکن است به دلایل مختلف مجبور به برداشتن رحم خود شوند و با انجام این جراحی توسط پزشکان متخصص همچون دکتر مژگان برزگر جلالی، توده های سرطانی، عفونت و بیماری هایی که با درد مزمن همراه می باشد درمان می‌شود.

اینکه چه میزان از رحم باید برداشته شود با توجه به بیماری و دلیلی که جراحی را به خاطر آن انجام می دهند، مشخص می‌شود‌ ولی در اکثر اوقات کل رحم را خارج می کنند.

حتی این امکان وجود دارد که پزشک اقدام به برداشتن تخمدان ها (اندامی که هورمون استروژن و هورمون جنسی را تولید می کند) و لوله های رحمی (لوله ای که به وسیله ی آن تخمک از تخمدان به رحم جابجا می‌شود) نیز بکند.

با انجام جراحی هیسترکتومی دیگر فرد نمی تواند پریود و باردار شود.

چنان چه در بیماری هایی غیر از سرطان روش های درمانی دیگر جوابگو نباشد از هیسترکتومی استفاده می کنند.

نقش رحم چیست؟

در سیستم تولید مثل بانوان به عضو عضلانی که شبیه گلابی برعکس است رحم می گویند که محل قرار گیری آن بین مثانه و روده ی راست می باشد.

رحم تخمک بارور شده را پرورش می دهد تا تبدیل به جنین شود و تا زمان تولد نوزاد و داشتن رشد کافی آن را در خود نگهداری می کند.

این تخمک بارور شده در قسمت اندومتر رحم لانه گزینی کرده و از رگ های موجود در آن قسمت تغذیه می کند.

ابتدا این تخمک تبدیل به جنین شده و بعد به زهسان تبدیل می‌شود و تا هنگام زایمان زن در آن قسمت به رشد خود ادامه می دهد.

رحم باعث جداسازی مثانه و روده از همدیگر می‌شود و شبکه های عروقی موجود در آن خون لازم را به واژن، لابیا، کلیتوریس و لگن منتقل می کند و جزو عضوهای بسیار مهم برای ارگاسم رحمی می باشد.

سیستم بدنی زن به گونه ای است که هر ماه با تولید هورمون تخمک گذاری کرده و پریود می‌شود.

داخل رحم دارای پوششی به نام اندومتر است که چند لایه با نام های اپیتلیوم سطحی، رگ های خونی، غدد و بافت دارد.

اندومتر هر ماه برای بهتر شدن شرایط فرد برای بارداری ضخیم تر می‌شود و با تخمک گذاری هماهنگ است و چنان چه فرد باردار نشود لایه های اندومتر ریزش کرده و فرد پریود می‌شود‌ و این لایه ها را از طریق واژن خارج می کند.

دلایل جراحی هیسترکتومی

بیماری های موجود در دستگاه تناسلی بانوان را با انجام این جراحی درمان می کنند و در طی انجام آن اقدام به خارج سازی رحم می کنند.

به طور کلی به دلیل وجود موارد زیر این جراحی را انجام می دهند:

وجود فیبروم رحمی

این فیبروم ها سلول های غیرسرطانی محسوب می‌شوند که در رحم به وجود آمده و از دلایل اصلی برداشتن رحم هستند‌.

وجود این فیبروم ها در رحم با خونریزی و درد زیاد همراه است و پزشک ابتدا جهت درمان آنها دارو تجویز می کند و از روش هایی چون میومکتومی استفاده می کند.

به وسیله ی میومکتومی فقط فیبروم ها را از رحم خارج می کنند و به رحم کاری ندارند.

ولی چنان چه این روش های درمانی اثر بخش نبود فیبروم دوباره به رشد خود ادامه داد اقدام به انجام هیسترکتومی می کنند.

وجود سرطان

از دلایل دیگر انجام هیسترکتومی سرطان می باشد که تقریبا ۱۰ درصد از این عمل را به خود اختصاص داده است‌.

چنان چه فرد مبتلا به سرطان باشد امکان دارد از طریق هیسترکتومی رحم، تخمدان ها، اندومتر و دهانه ی رحم را درمان کنند.

عملکرد این جراحی به نوع سرطان و میزان پیشرفتی که داشته بستگی دارد و بعد از انجام این جراحی ممکن است بیمار نیاز به شیمی درمانی و پرتو درمانی داشته باشد.

اگر ژن BRCA طی آزمایش برای بیمار مشخص شده باشد احتمال ابتلا به سرطان وجود دارد و برای پیشگیری از این قضیه بهتر است که بیمار هیسترکتومی را انجام دهد.

آندومتریوز

چنان چه بافت پوشش دهنده ی رحم در خارج از آن شروع به رشد کند آندومتریوز ایجاد می‌شود که با درد زیاد و پریود های نامنظم همراه است‌ و امکان دارد چسبندگی و ناباروری را ایجاد کند‌.

با انجام هیسترکتومی چسبندگی رحم کاملا رفع می‌شود.

انجام هورمون درمانی و دیگر روش های درمانی برای درمان این بیماری پیش از انجام هیسترکتومی صورت می گیرد و اگر نتیجه بخش نبودند اقدام به انجام هیسترکتومی در اردبیل می کنند.

آدنومیوز

اگر پوشش رحم در داخل عضله ی رحم شروع به رشد کند آدنومیوز به وجود می آید که باعث ضخیم شدن دیواره ی رحم و درد و خونریزی زیاد می‌شود.

معمولا بعد از یائسه شدن بانوان این مشکل برطرف می‌شود ولی چنان چه علائم موجود بیشتر شدند باید حتما تحت درمان قرار گرفت.

ابتدا درمان را با هورمون ها  و داروهای مسکن شروع می کنند و اگر نتیجه بخش نبودند هیسترکتومی را انجام می دهند.

وجود عفونت

عفونت باکتریایی به صورت بیماری های التهاب لگنی و  یا PID هستند که همراه با درد بسیار شدید لگنی می باشد.

چنان چه علت PID باشد با آنتی بیوتیک می توان آن را درمان کرد ولی در صورت گسترش، رحم آسیب دیده و پزشک انجام هیسترکتومی در اردبیل را برای بیمار توصیه می کند.

هایپرپلازی

به ضخیم شدن بیش از حد پوشش داخلی رحم هایپرپلازی می گویند.

اگر میزان استروژن بیش تر از حد نرمال باشد این مشکل پیش می آید.

در بعضی مواقع این امکان وجود دارد که هایپرپلازی باعث سرطان رحم گردد و یا خونریزی شدید و قاعدگی نامنظم را در پی داشته باشد.

اگر این بیماری شدت پیدا کند پزشک انجام هیسترکتومی را برای بیمار توصیه می کند‌.

وجود خونریزی غیرطبیعی عمومی

اگر فرد دارای خونریزی شدید قاعدگی و نامنظم باشد پزشک برای درمان آن انجام هیسترکتومی را توصیه می کند. این خونریزی می تواند به دلایل زیر باشد:

• داشتن فیبروم
• داشتن عفونت
• وجود تغییرات هورمونی
• داشتن سرطان
• بیماری های دیگر رحمی

وجود افتادگی رحم

اگر رحم از محل طبیعی خود پایین تر بیاید می گویند افتادگی رحم رخ داده است.

زنانی که چندین زایمان واژینال داشته اند و یا زنان چاق و آنهایی که یائسه شده اند به این مشکل مبتلا می‌شوند.

افتادگی رحم با علائم زیر همراه است:

• داشتن فشار در لگن
• مشکل در ادرار
• وجود مشکلات روده ای

درمان بیمار در این شرایط بستگی به شدت افتادگی دارد.

گاهی با جراحی های کم تهاجم می توان این مشکل را رفع کرد.

اگر روش های درمانی دیگر اثر بخش نباشد پزشک انجام هیسترکتومی را برای بیمار پیشنهاد می دهد.

عوارض زایمان

در بعضی مواقع بعد از انجام زایمان طبیعی و یا سزارین روش درمانی هیسترکتومی را انجام می دهند و علت آن داشتن خونریزی شدید و قطع نشدن آن است‌.

البته این اتفاق خیلی کم پیش می آید.

در صورت چسبندگی جفت

اگر جفت در دیواره ی رحم به صورت عمقی رشد کند باعث چسبندگی شده و این مشکل بسیار جدی است و معمولا علائمی ندارد.

برای اینکه از خونریزی شدید در هنگام جدا شدن جفت پیشگیری شود همراه با انجام سزارین هیسترکتومی را هم انجام می دهند.

انواع هیسترکتومی

با توجه به نوع ساختار و اندامی که در طی جراحی باید خارج شود از یکی از سه روش هیسترکتومی استفاده می‌شود.

سه روش هیسترکتومی عبارتند از:

هیسترکتومی کامل

در این روش کل رحم و دهانه ی رحم و دیگر قسمت های باریک رحم را کامل خارج می کنند.

هیسترکتومی جزئی

در این روش قسمت فوقانی رحم را خارج می کنند و دهانه ی رحم را دست نمی زنند و در جای خود باقی است.

اگر بیمار بخواهد دهانه ی رحم خود را نگه دارد و یا در هنگام جراحی نتوان دست به دهانه ی رحم زد این روش را استفاده می کنند.

البته این امکان وجود دارد در طی جراحی سرطان غیر منتظره ای کشف شود که پزشک مجبور به برداشتن دهانه ی رحم شود.

افرادی که تست های پاپ اسمیر آنها غیر طبیعی است بهتر است رحم خود را به طور کامل خارج کنند زیرا در معرض ابتلا به سرطان هستند‌.

هیسترکتومی رادیکال

به روش برداشتن بافت های اطراف رحم به نام پارامتریوم، هیسترکتومی رادیکال می گویند و معمولا برای افرادی که سرطان برای آنها تشخیص داده شده است انجام می گیرد.

ممکن است علاوه بر هیسترکتومی جراحی های دیگر نیز انجام گیرد‌.

گاهی اوقات جراح هم زمان با برداشتن رحم مجبور به انجام جراحی های دیگر روی رحم می‌شود از جمله اینکه ممکن است مجبور به برداشتن تخمدان ها و لوله های فالوپ شوند‌ که به این‌ جراحی سالپینگو اووفرکتومی می گویند.

روش های انجام هیسترکتومی

عمل هیسترکتومی به سه صورت انجام می گیرد که عبارت هستند از:

هیسترکتومی شکمی

این روش را زمان هایی که رحم بزرگ شده و یا چسبندگی پیدا کرده است  به وسیله ی ایجاد برشی افقی یا عمودی انجام می دهند.

در این روش درمانی خونریزی ناشی از جراحی، عفونت، لختگی خون و آسیب دیدگی بافت ها و عصب ها وجود دارد.

هیسترکتومی واژینال

این روش روشی کم تهاجم برای برداشتن رحم محسوب می‌شود‌ و از طریق ایجاد برشی کوچک در قسمت بالای واژن درمان را انجام می دهند.

این روش برای درمان افتادگی رحم بیشتر انجام می‌شود و بیمار مدت زمان کمی را در بیمارستان خواهد بود و هزینه کمتری را پرداخت می کند و سریع تر نیز بهبود می یابد.

البته با توجه به اندازه ای که رحم دارد و شکل آن و علت ایجاد جراحی، این روش را به کار می گیرند.

هیسترکتومی با لاپاراسکوپی

هیسترکتومی با لاپاراسکوپی از روش های کم خطر و کم عوارض برای برداشتن رحم است که به وسیله ی لاپاراسکوپی صورت می گیرد.

در این روش، جراحی را از طریق ایجاد برش هایی ریز روی شکم و وارد کردن ابزار جراحی به درون رحم انجام می دهند و رحم را تکه تکه خارج می کنند.

در لاپاراسکوپی به وسیله ی گاز دی اکسید کربن شکم را باد کرده و بدین وسیله جراح تمام اعضای داخل شکم را دیده و بدین وسیله جراحی را انجام می دهد.

مزایای انجام هیسترکتومی

• تشخیص دقیق مشکلات رحمی مانند پولیپ، فیبروم یا چسبندگی‌های رحمی
• امکان انجام همزمان تشخیص و درمان در برخی موارد
• روش کم‌تهاجمی با حداقل برش یا بدون نیاز به برش جراحی
• کاهش خطر عوارض در مقایسه با جراحی‌های باز
• دوره نقاهت کوتاه‌تر نسبت به روش‌های جراحی سنتی
• انجام در زمان کوتاه، اغلب به‌صورت سرپایی
• کاهش درد و ناراحتی پس از عمل
• امکان بررسی و درمان مشکلات ناباروری مرتبط با رحم
• استفاده از بی‌حسی موضعی یا بیهوشی سبک در بسیاری از موارد
• بهبود سریع و بازگشت زودهنگام به فعالیت‌های روزمره

عوارض انجام هیسترکتومی

این عمل جراحی نیز مانند هر عمل جراحی دیگری دارای یکسری عوارض برای بیمار خواهد بود از جمله:

• امکان لخته شدن خون وجود دارد.
• امکان عفونت زخم و محل جراحی وجود دارد‌.
• امکان خونریزی شدید وجود دارد.
• ممکن است بیمار به بیهوشی واکنش نشان دهد.
• در شرایطی که ممکن است نیاز به جراحی های بیشتر ترمیمی باشد امکان آسیب رسیدن به مقعد و سیستم ادرار و دیگر اندام های لگن وجود دارد.
• ممکن است فرد دچار یائسگی زودرس شود حتی اگر تخمدان ها برداشته نشوند.
• در موارد خیلی کمی نیز امکان مرگ وجود دارد.

آمادگی های قبل از انجام جراحی هیسترکتومی

• قبل از انجام جراحی هرگونه اطلاعاتی که نیاز است از این جراحی داشته باشید را از پزشک خود کسب کنید.
• هرگونه آزمایش، عکس برداری که لازم است را باید پیش از جراحی انجام داد.
• از شب قبل باید برای جراحی ناشتا بود‌.
• بخش تحتانی شکم و کشاله ران را باید به خوبی شستشو داد و شیو کرد.
• باید مثانه و روده کاملا خالی باشد و برای تخلیه ی روده روغن کرچک به بیمار می دهند تا استفاده کند.
• چنان چه دارای اضافه وزن هستید از یکماه قبل اقدام به کمتر کردن وزن خود کنید زیرا افزایش وزن خطر بیهوشی و خونریزی را زیادتر می کند‌.
• دخانیات و مشروبات الکلی را مصرف نکنید.
• چنان چه دارویی را مصرف می کنید حتما پزشک خود را در جریان این داروها بگذارید‌.
• مایعات فراوان مصرف کنید و دچار یبوست نشوید چون بعد از جراحی یبوست باعث ناراحتی بیشتر برای بیمار می‌شود‌.
• حتما فردی را برای همراهی در بیمارستان و منزل در نظر بگیرید تا بعد از جراحی شما را برای رساندن به منزل همراهی کند زیرا نمی تواند بیمار رانندگی کند.
• باید روز قبل از عمل غذای سبک مصرف کرد.
• تمامی سوابق پزشکی‌تان را باید همراه خود به بیمارستان ببرید‌.
• باید قبل از عمل به خوبی استراحت کرد تا از استرس دور باشید‌ چون استرس باعث کاهش سیستم ایمنی بدن و در نتیجه عفونت بعد از عمل می گردد.

مراقبت های بعد از انجام هیسترکتومی

برای اینکه از عوارض جدی بعد از جراحی پیشگیری شود باید بیمار موارد زیر را رعایت کند:

• از پد‌ های بهداشتی برای خونریزی و ترشحات واژن استفاده گردد.
• طبق دستور پزشک معالج باید آنتی بیوتیک را جهت جلوگیری از عفونت مصرف کرد.
• سوند را برای کنترل کردن ادرار بیمار بعد از جراحی برای وی قرار می دهند.
• دو روز بعد از جراحی و پس از برداشتن پانسمان باید از حمام استفاده کرد و روزانه این کار را تکرار کرد.
• محل زخم جراحی را باید با سشوار خشک نگه داشت.
• باید روزانه و به صورت آهسته پیاده روی کرد.
• خوراکی های نفاخ چون حبوبات، میوه ها و سبزیجات خام را تا یک هفته بعد از جراحی نباید مصرف کرد.

دوره نقاهت بعد از هیسترکتومی

• بستری شدن در بیمارستان شب قبل از عمل برای آمادگی جراحی
• امکان ترخیص چند ساعت پس از عمل در صورت نبود مشکل خاص
• پرهیز از فعالیت‌های سنگین در دو ماه اول پس از جراحی
• مصرف دقیق داروهای تجویز شده توسط پزشک
• خودداری از رابطه جنسی به مدت حداقل دو ماه
• مراقبت از خود و اجتناب از فشار جسمانی برای تسریع بهبودی

کاندیدای مناسب هیسترکتومی

هیسترکتومی را برای زنانی انجام می دهند که دارای مشکلات خیلی مهم و جدی در رحم خود و اطراف رحم هستند.

این عمل را نمی‌توان برای بانوانی انجام داد که هنوز قصد بچه دار شدن داشته باشند.

زمانی که اختلالات موجود در رحم موجب خونریزی، درد زیاد و مشکل جنسی برای بیمار می‌شود انجام این جراحی ضرورت پیدا می کند.

در مواقعی که خونریزی های شدید وجود دارد و علت آن نقص لوله های تخمدان است‌ جراح این جراحی را انجام می دهد ولی تمام تلاش خود را بر حفظ رحم می گذارد.

رابطه ی جنسی بعد از هیسترکتومی

بعد از انجام جراحی به مدت ۶ هفته نباید رابطه ی جنسی داشت ولی بعد از گذشتن این دوره بیمار می تواند رابطه ی جنسی را انجام دهد ولی باید بسیار ملایم بوده و به زخم فشاری را وارد نکنند.

اسپرم وارد شده به رحم نیز بعد از این عمل در واژن باقی می ماند و بعد همراه با ترشحات واژن از آن خارج می گردد.

بعد از انجام هیسترکتومی برای بانوان چه اتفاقی می افتد؟

بانویی که این عمل جراحی را انجام می دهد دیگر بچه دار نشده و پریودی وی کاملا قطع می گردد.

تخمدان ها فعالیت خود را همچنان انجام می دهند ولی میزان این فعالیت کاهش پیدا می کند.

گاهی نیز جراح مجبور به برداشتن تخمدان حین جراحی می‌شود که در این شرایط هورمون های مورد نیاز زنانه نیز به شدت کم می‌شوند.

آیا بعد از هیسترکتومی باید آزمایش پاپ اسمیر را ادامه داد؟

بانوانی که دارای سابقه ی پاپ اسمیر غیر طبیعی بوده اند باید بعد از انجام هیسترکتومی در اردبیل نیز این آزمایش را تکرار کنند زیرا ممکن است در محل جراحی که دهانه ی رحم را برداشته اند سرطان عود کند‌.

البته اگر این تست را انجام داده و برای دفعات مکرر پاپ اسمیر طبیعی باشد پزشک امکان دارد در ۶۵ سالگی انجام این تست را برای بیمار متوقف کند.

زنانی که دارای غده های خوش خیم (غیر سرطانی) بوده اند و قبل از انجام جراحی نیز تست پاپ اسمیرشان طبیعی بوده بعد از انجام جراحی دیگر نیاز به انجام این تست ندارند.

هزینه هیسترکتومی در اردبیل

هزینه عمل هیسترکتومی در اردبیل به عوامل متعددی بستگی دارد و می‌تواند برای هر بیمار متفاوت باشد.

نوع روش جراحی، مانند هیسترکتومی شکمی، واژینال یا لاپاراسکوپی، تأثیر زیادی بر هزینه‌ها دارد، زیرا هر روش نیازمند تجهیزات و تکنیک‌های متفاوتی است.

محل انجام جراحی، چه در بیمارستان دولتی یا خصوصی، نقش مهمی ایفا می‌کند، زیرا تعرفه‌های خدمات پزشکی در این مراکز متفاوت است.

مدت زمان بستری در بیمارستان، که به تشخیص پزشک و وضعیت بیمار بستگی دارد، نیز از دیگر عوامل مؤثر است.

علاوه بر این، آزمایش‌ها، تصویربرداری‌ها، داروها و خدمات پاراکلینیکی مورد نیاز قبل و بعد از عمل می‌توانند بر هزینه نهایی تأثیر بگذارند.

در صورتی که بیمار تحت پوشش بیمه درمانی باشد، بخشی از هزینه‌ها ممکن است توسط بیمه جبران شود، اما میزان پوشش به نوع بیمه و شرایط قرارداد بستگی دارد.

برای اطلاعات دقیق‌تر، مشاوره با پزشک و بیمارستان ضروری است.

سوالات متداول

در این بخش به سوالاتی که ممکن است برای شما پیش آمده باشد پاسخ خواهیم داد:

مدت زمان عمل هیسترکتومی و برداشتن تخمدان چقدر است؟

جراحی هیسترکتومی (برداشتن رحم) و آدنکتومی (برداشتن تخمدان) معمولاً بین ۱ تا ۲/۵ ساعت طول می‌کشد.

این مدت بسته به پیچیدگی عمل، وضعیت سلامت بیمار، روش جراحی و مهارت جراح ممکن است کمی متفاوت باشد.

آیا طول واژن پس از هیسترکتومی تغییر می‌کند؟

بله، پس از برداشتن رحم، طول واژن معمولاً کمی کاهش می‌یابد، اغلب بین ۱ تا ۳ سانتی‌متر، زیرا رحم که بخشی از ساختار واژن را پشتیبانی می‌کند، برداشته می‌شود.

آیا هیسترکتومی با بی‌حسی انجام می‌شود؟

خیر، هیسترکتومی معمولاً تحت بیهوشی عمومی انجام می‌شود تا بیمار در طول جراحی هیچ‌گونه درد یا ناراحتی احساس نکند.

آیا هیسترکتومی دردناک است؟

بعد از اینکه بیمار این جراحی را انجام می دهد ممکن است کمی درد و ضعف بعد از به هوش آمدن حس کند که بعد از انجام جراحی این علائم کاملا طبیعی می باشد.

پزشک برای بیمار مسکن تجویز می کند تا در صورت لزوم مصرف نماید.