عمل سرکلاژ

عمل سرکلاژ چیست؟

به عملی که بعد از ایجاد لقاح و تشکیل جنین به وسیله ی آن گردنه رحم را دوخته و تا هنگام زایمان باز نمی کنند، عمل سرکلاژ می گویند.

این عمل به این دلیل صورت می گیرد که بعضی از زنان در دهانه ی رحم خود دارای نارسائی بوده و در هنگام بارداری با بالا رفتن وزن جنین، رحم تحمل وزن جنین را نداشته و جنین به سمت دهانه ی رحم کشیده شده و دهانه ی رحم زودتر از موعد باز شده و موجب سقط جنین می گردد.

معمولا افرادی که در گذشته سابقه ی سقط دارند به این عارضه مبتلا می‌شوند.

بانوانی که به این عارضه (سرویکس) مبتلا هستند با دوختن دهانه ی رحمشان مانع از سقط شدن جنین در آنها می‌شوند‌.

در صورت نیاز پزشک متخصص همچون دکتر مژگان برزگر جلالی برای درمان به شما می تواند کمک کند.

انواع عمل سرکلاژ

دوختن رحم و سرکلاژ کردن به روش های زیر صورت می گیرد:

مک دونالد

از رایج ترین های این عمل است که معمولا بین هفته ی ۱۲ تا ۱۴ بارداری صورت می گیرد.

عملکرد این روش به این صورت است که در آن دهانه ی رحم را در جهت بیرون بخیه زده و تا پایان هفته ی ۳۷ بخیه مانده و باز نمی گردد. این روش جزو اولین روش های به کار رفته برای این عمل است.

دهانه ی رحم در این روش کاملا بسته نشده و راهی را جهت خارج شدن ترشحات رحم باقی می گذارند.

روش شیرودکار

این روش از روش مک دونالد سخت تر است و برای بانوانی که نمی توانند از روش مک دونالد استفاده کنند و یا با روش مک دونالد با شکست مواجه شده اند، کاربرد دارد.

در این روش، دهانه ی رحم را از داخل بخیه کرده و بخیه ها مشخص و قابل دیدن نیستند‌.

گاهی اوقات این بخیه ها برداشته نشده و به صورت دائمی مورد استفاده قرار می گیرد.

سرکلاژ شکمی

در صورتی که دو روش قبلی با شکست‌ مواجه شود از این روش استفاده می کنند.

عملکرد این روش به این صورت است که قسمت بالای سرویکس را با بخیه بسته و تا زمان پایان یافتن دوران بارداری آن را باز نمی کنند.

سرکلاژ شکمی به عنوان روشی دائمی مورد استفاده قرار می گیرد.

انجام سرکلاژ اورژانسی

در بعضی مواقع این امکان وجود دارد که دهانه ی رحم باز شده و خطر سقط جنین سقط وجود داشته باشد در این شرایط به صورت اورژانسی برای مادر سرکلاژ را انجام می دهند و جلوی سقط شدن جنین را می گیرند.

به بخیه ای که در این شرایط می زنند بخیه ی نجات می گویند.

آیا با انجام سرکلاژ می توان زایمان طبیعی انجام داد؟

زمانی که سرکلاژ را با روش مک دونالد انجام داده باشند چون بخیه ها را در آخر بارداری باز می کنند مادر می تواند طبیعی نوزاد خود را به دنیا آورد.

در واقع اگر سرکلاژ به گونه ای باشد که امکان باز شدن بخیه قبل از زایمان وجود داشته باشد مانعی برای زایمان طبیعی فرد وجود ندارد.

در سرکلاژ انجام شده به روش شکمی باید نوزاد به روش سزارین به دنیا آید.

در چه صورت انجام سرکلاژ تجویز می‌شود؟

مادرانی که دهانه ی رحمشان در هفته های اول بارداری دچار شلی شود باید با انجام این عمل از سقط شدن جنین خود جلوگیری کنند. از دلایل انجام این روش می توان موارد زیر را عنوان نمود:

• مادرانی که قبلا زایمان زودرس داشته و یا سقط جنین را در سه ماه دوم تجربه کرده اند با تشخیص پزشک خود این عمل را انجام می دهند.
• چنان چه مادر در هفته های ۲۰ تا ۲۴ حاملگی دچار شلی در دهانه ی رحم شده و یا مبتلا به کوتاهی در طول دهانه ی رحم شوند انجام سرکلاژ برایشان تجویز می‌شود.
• افرادی که قبلا به اختیار خود جنین سقط کرده اند و یا بدون درمان دچار سقط جنین شده اند باید در هفته ی ۱۹ بارداری خود، سقط جنین را انجام دهند.
• افرادی که دارای رحم دوشاخ هستند و احتمال سقط بالایی دارند این عمل را انجام می دهند.
• مادرانی که دارای التهاب و عفونت بوده و بارداری همراه با IVF داشته اند نیاز به انجام سرکلاژ دارند.

فواید انجام سرکلاژ

فایده های استفاده از این عمل جراحی شامل موارد زیر است:

• از سقط جنین جلوگیری می کند.
• از داشتن زایمان زودرس جلوگیری می کند.
• جنین مدت زمان بیشتری را در رحم ماندگار می‌شود.
• به تولد نوزادی سالم کمک می کند.

عوارض انجام سرکلاژ

از جمله خطرات و عوارض انجام سرکلاژ می توان موارد زیر را عنوان نمود:

• موجب ایجاد عفونت می‌شود.
• موجب زایمان زودرس می گردد.
• موجب می‌شود که جنین از دست برود‌.
• این امکان وجود دارد که غشاء زودتر از زمان ممکن دچار پارگی شود.
• موجب پارگی کیسه آب می‌شود.
• امکان بیهوش شدن وجود دارد.
• امکان وارد شدن آسیب به مثانه وجود دارد.
• امکان ایجاد خونریزی وجود دارد.

اقدامات قبل از انجام عمل سرکلاژ

• باید سونوگرافی را برای اندازه گیری طول گردنه رحم و ارزیابی خطرات ناشی از آن، انجام دهند.
• بعد از انجام سونوگرافی پزشک انجام بخیه را تجویز می کند.
• سونوگرافی را جهت بررسی وضعیت جنین باید انجام دهد تا در صورت وجود اختلالی این عمل را انجام ندهند.
• مادر باید تمام سوابق پزشکی خود را به پزشک گفته و هر دارویی که مصرف می کند را حتما اطلاع دهد‌.
• ۴۸ ساعت قبل از عمل مصرف هرگونه داروی رقیق کننده ی خون باید قطع گردد.
• از داشتن روابط جنسی، ۷۲ ساعت قبل از عمل خودداری کرده و همچنین داروی واژینال استفاده نشود.
• بیمار ۸ ساعت قبل از عمل باید از خوردن و آشامیدن پرهیز کند.
• باید ناحیه ی تناسلی مادر تمیز بوده و هر گونه عفونت واژینالی که دارد رفع گردد.

روند انجام عمل سرکلاژ

سرکلاژ، که به عنوان دوختن دهانه رحم برای پیشگیری از زایمان زودرس شناخته می‌شود، در صورت تشخیص پزشک و بر اساس شرایط بالینی، با استفاده از تکنیک‌های مختلفی از جمله روش مک‌دونالد، شیرودکار یا رویکرد جراحی شکمی (Vertical) انجام می‌پذیرد.

پیش از اجرای پروسیجر، ارزیابی جامع سلامت مادر و جنین صورت گرفته و بسته به وضعیت بیمار، از روش‌های مختلف بی‌حسی شامل بی‌حسی موضعی، نخاعی (اسپاینال) یا اپیدورال استفاده می‌شود.

در برخی موارد، تنها بی‌حسی موضعی برای انجام سرکلاژ کافی است، اما در شرایط بالینی خاص یا در مادران با ریسک فاکتورهای ویژه، ممکن است بیهوشی عمومی نیز به کار گرفته شود.

در طول عمل، پس از باز نگه داشتن واژن با اسپکولوم، جراح با به کارگیری روش مک‌دونالد یا شیرودکار، اقدام به دوختن دهانه رحم می‌نماید.

اگرچه این دو روش از نظر تکنیک اجرایی متفاوت هستند، اما هدف نهایی و نتیجه درمانی آن‌ها یکسان است.

در صورتی که روش‌های ذکر شده قابل اجرا نباشند یا موفقیت‌آمیز واقع نگردند، جراحی از طریق شکم (Abdominal cerclage) به عنوان راهکار جایگزین در نظر گرفته می‌شود.

در این تکنیک، دهانه رحم به قسمت‌های بالاترین رحم پیوند زده شده و به دلیل بسته بودن کامل دهانه رحم، زایمان در آینده حتماً به روش سزارین انجام خواهد شد.

اقدامات لازم بعد از انجام عمل سرکلاژ

• بعد از انجام سرکلاژ، معمولا بیمار را چند روزی در بیمارستان نگه می دارند و چنان چه بیمار شرایط خوبی داشت از بیمارستان مرخص می‌شود.
• در بعضی مواقع نیز نیاز به بستری نیست و بیمار چند ساعت بعد مرخص می گردد.
• باید بیمار داروهای تجویز شده توسط پزشک را به صورت منظم مصرف کند.
• تا ۷ روز باید بیمار از انجام کارهای روزانه ی خود خودداری کند.
• تا ۷ روز بعد از انجام عمل نباید بیمار رابطه ی جنسی داشته باشد.
• در صورتی که پزشک صلاح دید بیمار باید تا پایان بارداری استراحت مطلق داشته باشد.
• در صورت مشاهده کردن لکه خون نباید نگران بود.
• در صورت داشتن تب بالای ۳۸ و داشتن خونریزی که قطع نشود و در صورت وجود درد در واژن و کمر باید به پزشک خود مراجعه کرد.

تشخیص نارسائی دهانه ی رحم

نارسائی در دهانه ی رحم در شرایط زیر وجود دارد:

• در صورتی که در ۳ ماه دوم به دلیل گشادی در دهانه ی رحم، نوزاد سقط شود و فرد دردی را حس نکند.
• داشتن زایمان زودرس در سه ماه دوم
• در صورتی که فرد دارای دهانه ی رحم کوتاهی باشد ولی فرد زایمان زودرس نداشته باشد.
• در صورت داشتن بارداری های دو قلو و چند قلو و کوتاهی در دهانه ی رحم

سرکلاژ و رابطه جنسی

بهتر است یک هفته قبل از عمل سرکلاژ بیماران از انجام رابطه جنسی خودداری کنند.

به طور کلی، توصیه می‌شود که بیماران پس از عمل سرکلاژ، به مدت چهار تا شش هفته از برقراری رابطه جنسی، چه از نوع دخول واژینال و چه از طریق تحریک کلیتوریس، خودداری کنند.

این دوره زمانی به دهانه رحم فرصت کافی برای ترمیم و التیام پس از دوختن را می‌دهد و از فشار و تحریک احتمالی که می‌تواند منجر به باز شدن بخیه‌ها، عفونت یا زایمان زودرس شود، جلوگیری می‌کند.

سرکلاژ دهانه ی رحم را چه زمانی باید برداشت؟

تا زمان تکمیل شدن بارداری و رسیدن مادر به هفته ی ۳۷، بخیه ها در سر جای خود باقی مانده و بعد از آن برداشته می‌شود‌.

بیشتر قسمت ها و مراحل برداشتن سرکلاژ شبیه پروسه ی انجام آن است‌.