افتادگی رحم یا پرولاپس رحم

بیرون زدن اعضای داخلی لگن فرد از طریق واژن را افتادگی رحم می‌ گویند و از جمله بیماری‌ های شایع در بین زنان است که به دلیل ضعیف شدن ماهیچه‌ های شکم و لگن و از دست دادن قدرت ماهیچه ها به وجود می ‌آید.

این ضعیف شدن به دلیل ایجاد کشش و ضعف در ماهیچه‌ ها پیش می آید. رحم و اجزایی که دارد به وسیله ماهیچه‌ ها، عضلات و ربات‌ های موجود در ناحیه ی شکم و لگن فرد نگه داشته می‌شوند.

این ضعف در عضلات به دلایل مختلفی از جمله داشتن بارداری ها و زایمان‌ های طبیعی متعدد، بالا رفتن سن فرد و مقدار هورمون استروژنی که ترشح میشود، به وجود می آید.

زمانی که در عملکرد عضلاتی که نگهدارنده رحم هستند اختلالی به وجود بیاید رحم به سمت دهانه رحم و همچنین کانال واژن رفته و پرولاپس را ایجاد می‌ کند.

در بعضی مواقع این افتادگی به اندازه ‌ای است که موجب خارج شدن رحم از واژن فرد می‌شود.

معمولا این عارضه در سنین یائسگی و بعد از آن رخ می‌ دهد زیرا در این مواقع میزان ترشح هورمون کم شده و عضلات موجود در لگن دچار ضعف شده و قدرت لازم را از دست می دهند.

علائم افتادگی رحم

شایع ترین علائم افتادگی رحم عبارتند از:

• در صورتی که فرد احساس نشستن روی قسمت برجستگی را حس کند.
• در صورتی که فرد دارای خونریزی از واژینال باشد.
• در صورتی که فرد دچار تکرر ادرار شده باشد.
• در صورتی که فرد دارای قاعدگی‌ های بسیار دردناک و خونریزی‌ های شدید باشد.
• در صورتی که فرد هنگام روابط جنسی درد داشته باشد.
• در صورتی که فرد احساس وجود توده ‌ای در قسمت واژن را داشته باشد.
• در مواقعی که فرد دارای بوی بد از واژن و ادرار باشد.
• در صورتی که فرد دارای احساس درد در ناحیه واژن، شکم و لگن خود باشد.
• در صورتی که فرد بیرون زدگی از رحم را مشاهده کند.
• در شرایطی که فرد به عفونت‌ های مثانه به طور مکرر مبتلا گردد.
• در صورتی که فرد در زمان نشستن و برخاستن با مشکل مواجه باشد.
• فرد دارای احساس سنگینی و یا وجود کششی در رحم خود باشد.
• در صورتی که فرد با هموروئید و یا یبوست مواجه باشد.
• چنان چه فرد دارای احساس پری در شکم خود بوده و یا حس کند که جسمی‌ از واژن وی خارج گردیده است.
• در صورتی که فرد دارای تب و لرز ناشی از عفونت و حالت تهوع باشد.

خطرناک ترین علائمی که برای این بیماری می توان بیان کرد، عبارت هستند از:

• وجود احساس فشار در ناحیه واژن و دیدن خروج رحم از واژن
• داشتن احساس بیرون زدگی از واژن
• وجود مشکل در ادرار فرد چون تکرر ادرار، خارج نشدن ادرار و یا بی ‌اختیاری در ادرار
• مشکلات گوارشی شدید به صورت مداوم مثل یبوست به طوری که همراه با درد در ناحیه شکم باشد.
• در صورتی که فرد در زمان نشستن و یا راه رفتن دارای احساس درد شدیدی در ناحیه کمر و شکم خود باشد.
• در صورتی که فرد دچار افتادگی کامل در رحم و خونریزی بسیار شدید شده باشد.

در صورت مشاهده علائم به پزشم حاذق همچون دکتر مژگان برزگر جلالی برای درمان مراجعه کنید.

عوامل ایجاد افتادگی در رحم

• بالا رفتن سن فرد
• کم شدن میزان ترشح هورمون استروژن و یا عدم ترشح آن
• افزایش وزن و چاقی مفرط در فرد
• بلند کردن اجسام سنگین
• داشتن سبک زندگی به صورت نامناسب چون سیگار کشیدن
• داشتن سوابق ژنتیکی و یا خانوادگی در ابتلا به این بیماری
• انجام دادن ورزش‌ های سنگین توسط فرد چون انجام وزنه برداری
• داشتن سابقه چند قلو زایی به طریق زایمان طبیعی
• وجود تومورهای لگنی در فرد
• انجام زایمان‌ های متعدد و پشت سر هم
• وارد شدن آسیب ‌های ناشی از عفونت بر مثانه فرد
• وجود ضعف در ماهیچه‌ های لگن
• داشتن آسم و یا برونشیت در فرد
• وجود جراحی و یا آسیب ‌های سنگین بر لگن فرد
• داشتن زایمان طبیعی به طور سنگین
• وارد شدن فشار و یا ضربه به صورت ناگهانی بر شکم فرد
• وجود گشاده در واژن فرد

همچنین در بعضی مواقع به دلیل اختلالات ناشی از بعضی از بیماری‌ ها، ضعف در قسمت لگن ایجاد می‌شود و موجب بروز افتادگی رحم می‌شود از جمله:

• بیماری سیتوسل و یا بیماری افتادگی مثانه که موجب بیرون زدگی در دیواره های بالایی واژن می گردد.
• بیماری فتق روده ای که باعث وارد شدن قسمتی از روده ی کوچک در واژن و ایجاد کشیدگی می گردد‌.
• بیماری افتادگی لگن که به رکتوسل نیز معروف است که موجب ایجاد برجستگی قسمتی از رکتوم در درون واژن می گردد.

انواع افتادگی رحم

افتادگی رحم با توجه به شدت آن در ۴ درجه قرار می‌ گیرد از جمله:

افتادگی رحم از نوع درجه یک

در این درجه رحم به سمت بخش فوقانی در واژن و کانال واژن رفته و موجب جابجایی گردن رحم می‌شود.

افتادگی رحم از نوع درجه دو

در این  نوع افتادگی، گردن رحم وارد واژن شده و به سمت بخش پایینی واژن حرکت کرده است ولی از واژن خارج نشده است.

افتادگی رحم از نوع درجه سه

در این نوع افتادگی رحم در پایین‌ ترین قسمت واژن قرار گرفته و از ناحیه واژینال خارج شده است و از قسمت دهانه واژن می‌توان به راحتی گردنه رحم را مشاهده نمود.

در بعضی مواقع نیز این امکان وجود دارد که گردن رحم از واژن فرد خارج گردد.

افتادگی رحم از نوع درجه چهار

افتادگی رحم از نوع درجه ۴ جزو شدیدترین نوع افتادگی است که در آن دهانه رحم کاملا از واژن خارج گردیده است.

در این شرایط سریعا بیمار را جراحی کرده و چنانچه ربات ‌های رحم قوای خود را برای محافظت از رحم از دست داده باشند پزشک اقدام به خارج کردن رحم می ‌کند.

عوارض افتادگی رحم

افتادگی رحم موجب ایجاد عوارض زیر می گردد:

• باعث ایجاد زخم در دهانه رحم و به وجود آوردن بیماری‌ های مقاربتی می‌ گردد.
• باعث ایجاد بیماری‌ های عفونی در لگن و رحم می‌ گردد.
• امکان ایجاد ناباروری و به وجود آمدن یائسگی زودرس را در پی دارد.
• ایجاد افتادگی در مثانه و بی‌ اختیاری در ادرار می‌ گردد.
• باعث ایجاد عفونت‌های مکرر در واژن می‌شود.
• باعث ایجاد زخم و همچنین بد شکل شدن واژن می‌ گردد.
• باعث از بین بردن بافت های پوششی در داخل واژن می‌ گردد.
• موجب ایجاد افسردگی در زنان و عدم لذت جنسی در آنها می‌ گردد.

تشخیص افتادگی رحم

ابتدا فرد بیمار توسط پزشک مورد معاینه قرار می ‌گیرد. معاینه پزشک به صورت نشسته و خوابیده می‌ باشد زمان انجام معاینه بیمار باید سرفه کند پزشک وضعیت لگن وی را مورد ارزیابی قرار دهد پس روش‌های زیر را برای تشخیص بهتر استفاده می‌ کند:

• انجام دادن معاینه واژینال با استفاده از دستگاه اسپکولوم
• بررسی کردن فشار داخلی در قسمت شکم فرد
• از طریق انجام دادن سونوگرافی و سونوگرافی واژینال
• از طریق انجام دادن ام آر آی و سی تی اسکن
• از طریق استفاده از آزمایش ادرار و همچنین خون جهت بررسی عفونت
• از طریق انجام پیلوگرام به صورت وریدی برای بررسی انسداد در مجاری ادرار فرد

درمان افتادگی رحم

بعد از اینکه پزشک افتادگی رحم را تشخیص داد اقدام به درمان بیمار می‌کند روش‌ های تهاجمی و غیر تهاجمی را شامل می‌شود از جمله:

درمان دارویی

استفاده از درمان‌ های دارویی و هورمون درمانی از طریق به کار بردن هورمون استروژن برای بدن به صورت قرص، شیاف و یا تزریق است.

روش پساری

استفاده از وسایل محافظ، که روش غیر تهاجمی می‌ باشد روش پساری معروف است. در این روش با استفاده از دستگاهی به عنوان محافظ کانال واژن از افتادگی رحم جلوگیری می ‌کنند. این دستگاه شکل شبیه به دونات داشته و در زیر دهانه رحم وصل می‌شود.

استفاده از درمان بیوفیدبک

این روش باعث تقویت عضلات لگن می‌شود و با به کارگیری دستگاهی به صورت رکتال، واژینال و یا قرارگیری روی پوست اقدام به تقویت عضلات می کنند.

استفاده از ویبره و تحریک کردن عصبی عضلات

این روش از موثر ترین راه‌ های تقویت عضلات لگن هست که با استفاده از تحریک الکتریکی عصبی باعث تقویت شدن عضلات موجود در ناحیه لگن می‌شوند.

شوک های انجام شده به وسیله این دستگاه روی عصب‌ های موجود در مقعد لگن و اسفنکتر اثر می گذارد.

استفاده از صندلی‌ های مغناطیسی

این صندلی‌ ها دارای جریان‌ های مغناطیسی بوده و بیمار تنها با نشستن روی آن صندلی به مدت ۳۰ دقیقه باعث تقویت عضلات لگن و ماهیچه‌ های واژن خود می‌شود.