کولپوسکوپی

به روش تشخیصی که برای بررسی بافت های غیر طبیعی و سلول های سرطانی در قسمت واژن و دهانه ی رحم انجام می گیرد کولپوسکوپی می گویند‌.

در این روش قسمت پایینی رحم و دیواره ی واژن را مورد بررسی قرار می دهند تا چنان چه بافت غیر طبیعی در آنها وجود دارد، مشخص شده و در جهت درمان آن اقدام کنند.

کولپوسکوپ، میکروسکوپ نوری است که با ورود آن به ناحیه ی تناسلی باعث بزرگ تر شدن دهانه ی رحم و واژن می گردد و پزشک راحت تر و دقیق تر می تواند ناهنجاری های موجود را مشاهده کند.

در صورت وجود بافت غیر طبیعی از آنها نمونه برداری کند و نمونه را در آزمایشگاه برای مشخص شدن سرطانی بودن و یا نبودن تحت ارزیابی قرار دهد.

دلیل نیاز به آزمایش کولپوسکوپی

چنانچه پزشکان طی انجام معاینات لگنی و انجام تست پاپ اسمیر به موارد غیر طبیعی برخورد کنند، کولپوسکوپی از دهانه ی رحم را انجام می دهند.

با انجام کولپوسکوپی قسمت های مختلف دهانه ی رحم از لحاظ وجود سلول های سرطانی و غیر سرطانی و التهاب مورد ارزیابی قرار می گیرد.

در زمان انجام کولپوسکوپی پزشک می تواند تغییرات ایجاد شده در فرج و واژن را هم بررسی کند و اگر زگیل تناسلی و توده ی غیر سرطانی وجود دارد از آنها نمونه برداری کرده و مورد آزمایش قرار بدهد‌.

چنانچه فرد دارای خونریزی غیر طبیعی باشد، می تواند با کولپوسکوپی علت آن را بررسی کند‌.

پس به طور کلی انجام کولپوسکوپی به دلایل زیر صورت می گیرد:

• اگر نمونه آزمایش غربالگری پاپ اسمیر غیر طبیعی باشد.
• در صورتی که با انجام آزمایش غربالگری دهانه ی رحم سالم به نظر نیاید.
• بعد از چند آزمایش پاپ اسمیر، نتیجه ی دقیقی به دست نیاورده باشند.
• در صورتی که خونریزی های غیر عادی مخصوصا بعد از نزدیکی جنسی وجود داشته باشد.
• در صورت وجود توده ی غیر طبیعی در دهانه ی رحم
• برای تشخیص سرطان دهانه ی رحم و یا تشخیص غده ها پیش از تبدیل شدن به سرطان
• تشخیص پولیپ ها و غده های غیر سرطانی
• برای تشخیص و زمانی که درمان زگیل تناسلی شروع می‌ شود.
• برای تشخیص و زمان شروع درمان بیماری التهاب دهانه رحم استفاده می شود.

مزایای کولپوسکوپی

مهمترین مزیت کولپوسکوپی دهانه رحم تشخیص دقیق سلول های پیش سرطانی یا سرطانی و جلوگیری از رشد آنهاست.

از دیگر مزایای این روش به موارد زیر می توان اشاره کرد:

• دقت بسیار بالا
• سرپایی بدون بستری
• بدون نیاز به بی حسی موضعی
• کمتر از 30 دقیقه طول می کشد.

آمادگی های لازم برای انجام کولپوسکوپی

پیش از انجام کولپوسکوپی باید نکات زیر را رعایت کنید:

• این روش نیاز به ناشتا بودن ندارد، بنابراین فرد می تواند قبل از انجام آن غذا بخورد.
• نباید در زمان قاعدگی این آزمایش را انجام داد، پس طوری برنامه ریزی کنید که در دوران قاعدگی نباشید.
• اگر باردار هستید حتما به پزشک خود اطلاع بدهید.
• ۴۸ ساعت قبل از انجام کولپوسکوپی رابطه ی جنسی نداشته باشید.
• استفاده کردن از تامپون، یک الی دو روز پیش از انجام کولپوسکوپی ممنوع است.
• در روز انجام کولپوسکوپی مسکن هایی چون ایبوپروفن و استامینوفن را مصرف کنید.
• پد و نوار بهداشتی باید همراه داشته باشید برای بعد از کولپوسکوپی که استفاده کنید.
• اگر داروهایی مصرف می کنید که خون شما را رقیق می کنند به پزشک خود اطلاع دهید.
• در صورت عفونت ابتدا باید عفونت را درمان کرد، زیرا وجود هرگونه عفونت و ترشحات واژن روی نتایج تاثیر می گذارد.

استرس پیش از انجام کولپوسکوپی

اگر در زمان انجام این آزمایش استرس و اضطراب فرد بیشتر باشد، میزان درد بیشتری را مجبور است تحمل کند و حتی گاهی اوقات فرد به قدری استرس دارد که ترجیح بر انجام ندادن این آزمایش دارد.

بهتر است فرد برای کم کردن استرس خود کارهای زیر را انجام دهد:

• اطلاعات لازم در رابطه با این آزمایش را کسب کرده و هر گونه سوالی در رابطه با آن در ذهنش هست را از پزشک خود بپرسد.
• به ورزش و مدیتیشن روی بیاورد وسعی کند در جمع دوستان و خانواده باشد تا آرامش لازم را کسب کند‌.
• در زمان انجام آزمایش موسیقی گوش دهد تا درد کمتری را حس کند‌.

زمان مناسب انجام کولپوسکوپی

زمانی که فرد دارای تست پاپ اسمیر مثبت باشد و یا مبتلا به HPV باشد برای بررسی و تایید سرطان و میزان پیشرفت آن و مورد ارزیابی قرار دادن ضایعات از کولپوسکوپی رحم استفاده می کنند.

پس بهترین زمان برای انجام آزمایش کولپوسکوپی بعد از تایید تست پاپ اسمیر و HPV است.

تست‌های کولپوسکوپی و پاپ اسمیر معمولا در یک زمان صورت نمی گیرند اما اگر متخصص زنان تجربه بالایی در شناخت علائم بیماری‌های دهانه رحم داشته باشد، تست‌ها را همزمان با یکدیگر می تواند انجام دهد.

روش انجام کولپوسکوپی

کولپوسکوپی یک روش تشخیصی بدون درد و بدون ترس است.

پزشک این آزمایش را در مطب خود انجام داده و به زمانی بین ۱۰ دقیقه تا ۲۰ دقیقه برای آن نیاز دارد.

این آزمایش تقریبا شبیه تست پاپ اسمیر است و بدون بیهوشی و بی حسی نیز قابل انجام است.

مراحل کار به این صورت است:

• ابتدا فرد روی میز معاینه زنان قرار می گیرد.
• پزشک دستگاه اسپکولوم را وارد بدن فرد کرده تا دهانه ی واژن را گشاد کند و بتواند به این صورت دهانه ی رحم را ببیند‌.
• با استفاده از کولپوسکوپ و ایجاد بزرگنمایی، دهانه ی رحم و واژن توسط پزشک مورد بررسی قرار می گیرد.
• با استفاده از سواب پنبه ای و محلول اسید استیک بافت ها را برجسته کرده و سلول های مشکوک را بررسی می کنند.
• چنان چه در هنگام کولپوسکوپی بافت غیر طبیعی مشاهده شد پزشک اقدام به انجام نمونه برداری و بیوپسی می کند‌.

توجه داشته باشید که تشخیص و مشاهده سلول های آسیب دیده بدون کولپوسکوپ و استفاده از این مواد امکان پذیر نخواهد بود.

بیوپسی بدون درد خواهد بود، بنابراین نیازی به بیهوشی نیست و گاهی ممکن است برخی افراد کمی درد داشته باشند که در قسمت پایین شکم ایجاد می شود که قابل تحمل خواهد بود.

احساسی که فرد طی بیوپسی دارد به موارد زیر بستگی دارد:

اگر بیوپسی از گردنه ی رحم صورت بگیرد فرد درد و فشار کمی را متحمل می شود‌.

در صورت انجام بیوپسی از واژن چنان چه نمونه برداری در بخش های پایینی و فرج صورت بگیرد، دردناک خواهد بود و معمولا پزشک این کار را با بی‌ حسی انجام می دهد.

انواع نمونه برداری و بیوپسی

در طی انجام کولپوسکوپی اگر پزشک به موردی شک کند، بیوپسی را انجام می دهد.

در صورتی که موارد مشکوک زیاد باشد پزشک چندین نمونه را برای آزمایش بر می دارد.

نوع بافتی که پزشک برای نمونه برداری بر می دارد روی احساس شما تاثیر می گذارد.

بیوپسی کولپوسکوپی دارای دو نوع می باشد که عبارت هستند از:

بیوپسی از دهانه ی رحم

بعد از انجام بیوپسی از دهانه ی رحم فرد ممکن است با درد و خونریزی و گرفتگی در عضلات مواجه شود.

برای کم کردن این عوارض پزشک برای وی داروی مسکن و بی حسی استفاده می کند.

بیوپسی از دهانه واژن

این نمونه برداری با درد کمتری همراه است و بیمار در زمان نمونه برداری از پایین واژن و فرج مقداری درد را احساس می‌ کند.

برای رفع این درد پزشک از مواد سر کننده برای بیمار استفاده می کند.

بعد از اینکه بیوپسی انجام شد، نتیجه ی آن توسط پزشک بررسی شده و چنان چه لازم باشد توصیه های لازم به بیمار داده می شود‌.

اقدامات بعد از انجام کولپوسکوپی

• بیمار می تواند بعد از انجام دادن کولپوسکوپی به فعالیت های روزانه ی خود برگردد و بدون مانعی آنها را انجام دهد و رانندگی کند ولی بهتر است چند روزی را استراحت داشته باشد.
• چنان چه بیمار بیوپسی انجام نداده باشد، امکان دارد تا ۲ روز لکه بینی داشته باشد.
• در صورت انجام کولپوسکوپی و بیوپسی بیمار تا چند روز خونریزی واژن دارد.
• درصورت انجام دادن کولپوسکوپی همراه با بیوپسی، بیمار برای چند روز درد خفیفی را دارد و ترشحات واژن وی به رنگ قهوه ای و سیاه خواهد بود و دلیل آن استفاده از اسید استیک است‌.
• در صورت درد می توان استامینوفن مصرف کرد.
• بعد کولپوسکوپی باید فرد فعالیت سنگین و ورزش های سنگین نداشته باشد و از داشتن رابطه ی جنسی تا چند روز جلوگیری کند.
• باید تا چند روز از تامپون، دارو و روان کننده استفاده نکند‌.
• می توان بعد از کولپوسکوپی دوش گرفت ولی تا چند روز از وان و شنا نباید استفاده کرد.

عوارض و خطرات انجام کولپوسکوپی

این روش تشخیصی روشی امن و با عوارض بسیار کم می باشد که این عوارض به ندرت امکان دارد اتفاق بیفتد.

از جمله عوارض احتمالی انجام کولپوسکوپی می توان موارد زیر را نام برد:

• ایجاد خونریزی شدید برای بیمار
• به وجود آوردن عفونت برای بیمار
• ایجاد درد لگنی

چنان چه بیمار علائمی زیر را مشاهده کرد حتما به پزشک مراجعه کند:

• داشتن خونریزی بسیار شدید به طوری که از خونریزی قاعدگی بیشتر باشد.
• داشتن تب و لرز
• داشتن درد بسیار زیاد در شکم
• ترشحات شدید و زرد رنگ با بوی بد واژن

در چه صورت بعد از انجام کولپوسکوپی باید به پزشک مراجعه کرد؟

کولپوسکوپی معمولا با عوارض نادری همراه است ولی چنان چه موارد زیر را مشاهده کردید به پزشک خود مراجعه کنید:

• در صورت تب و بالا بودن دمای بدن
• در صورت داشتن ترشحات بد بو در واژن
• در صورت داشتن درد شدید لگنی
• چنان چه فرد بیش از ۵ روز خونریزی داشته باشد.

بررسی نتیجه ی کولپوسکوپی

یک الی دو هفته زمان لازم است تا بیوپسی انجام شده حین کولپوسکوپی مورد آزمایش قرار بگیرد.

بعد که نتیجه مشخص شد با فرد تماس گرفته و چنان چه نیاز است که تحت درمان باشد به وی اطلاع می دهند. نتایج غیر طبیعی نشان دهنده ی موارد زیر است:

• ممکن است پولیپ دهانه ی رحم را نشان داده باشد. پولیپ ها سرطانی نیستند و در دهانه ی رحم رشد می کنند.
• ممکن است زگیل تناسلی را نشان دهد.
• ممکن است عفونت را تشخیص داده باشد از جمله ویروس HPV (ویروس پاپیلومای انسانی)
• ممکن است التهاب دهانه ی رحم را نشان داده باشد. (سرویسیت)
• ممکن است نتیجه نشان دهنده ی تغییراتی باشد که پیش از سرطان رخ می دهد که به آن دیسپلازی دهانه ی رحم می گویند.
• ممکن است سرطان دهانه رحم را نشان دهد.

تفسیر نتایج کولپوسکوپی

دیسپلازی دهانه رحم به ضایعات پیش سرطانی دهانه رحم اشاره دارد که در واقع همان سلول های تغییر شکل یافته این بافت هستند که ممکن است به سرطان دهانه رحم تبدیل شوند.

تست کولپوسکوپی میزان تغییرات سلولی در بافت دهانه رحم را بررسی می کند و بر اساس این تغییرات معیاری برای اندازه گیری تغییرات در نئوپلازی پوشش دهانه رحم یا CIN در نظر گرفته می شود که به شرح زیر است:

CIN1

در این مرحله بعید است که سلول های دهانه رحم سرطانی شوند و خود به خود ناپدید شوند.

در این موارد نیازی به درمان نیست و پس از 12 ماه آزمایش پاپ اسمیر انجام می شود تا مشخص شود که سلول های سرطانی هستند یا خیر.

CIN2

در این حالت احتمال سرطانی شدن سلول های دهانه رحم متوسط ​​است.

در این مرحله معمولاً حذف سلول های غیر طبیعی توصیه می شود.

CIN3

در این مرحله احتمال سرطانی شدن سلول های دهانه رحم زیاد است و درمان آن شامل تخریب سلول های غیرطبیعی است.

CGIN

در این شرایط احتمال سرطانی شدن سلول های دهانه رحم زیاد است و درمان آن شامل تخریب سلول های غیرطبیعی است.

در صورت تشخیص سرطان دهانه رحم با کولپوسکوپی یا بیوپسی، در این صورت بیمار برای درمان به متخصص مربوطه ارجاع داده می شود.

درمان در صورت وجود سلول های غیر طبیعی

اگر در طول کولپوسکوپی بلافاصله مشخص نشد که سلول های غیرطبیعی در دهانه رحم وجود دارد، گاهی اوقات ممکن است درمان پس از بررسی نتیجه بیوپسی انجام شود.

اما به طور کلی، اگر تغییرات سلولی متوسط ​​تا زیاد باشد، درمان شامل از بین بردن سلول های غیر طبیعی است.

کشتن سلول های سرطانی به این معنی است که سلول ها دیگر قادر به تبدیل شدن به سرطان نیستند.

هدف از درمان، از بین بردن سلول‌های غیرطبیعی است در حالی که آسیبی به بافت سالم وارد نمی‌کند، روش های درمانی برای از بین بردن سلول های غیر طبیعی عبارتند از:

برش حلقه بزرگ ناحیه تبدیل سلولی (LLETZ)

در این روش سلول های غیرطبیعی با استفاده از یک حلقه سیم نازک که توسط جریان الکتریکی گرم می شود حذف می شوند.

روش LLETZ را می توان همزمان با کولپوسکوپی انجام داد، این تکنیک نیازی به بیهوشی ندارد، اما بی حسی موضعی در داخل دهانه رحم بیمار انجام می شود.

در درمان LLETZ نیازی نیست که بیمار یک شب در بیمارستان بماند.

بیوپسی مخروطی

این روش یک روش جراحی جزئی برای برداشتن سلول های غیر طبیعی از دهانه رحم است.

در بیوپسی مخروطی، سلول‌های غیرطبیعی از دهانه رحم با ابزار مخروطی شکل بریده می‌شوند، LLETZ نیازی به بیهوشی ندارد، اما دهانه رحم باید بی حس شود.

بیوپسی مخروطی همزمان با کولپوسکوپی انجام نمی شود.

در این روش بیمار می تواند در همان روز بیمارستان را ترک کند.

بیوپسی مخروطی معمولاً تحت بیهوشی عمومی انجام می شود و ممکن است بیمار یک شبه در بیمارستان بستری شود.

کرایوتراپی

در این روش سلول های غیرطبیعی منجمد و از بین می روند (کرایوتراپی در موارد تغییرات کوچک سلولی استفاده می شود).

لیزر درمانی

در این تکنیک از لیزر برای شناسایی و از بین بردن سلول های غیر طبیعی دهانه رحم استفاده می شود.

انعقاد سرد

در این روش درمانی از منبع حرارتی برای سوزاندن سلول های غیر طبیعی استفاده می شود.

هیسترکتومی

اگر سلول های غیرطبیعی دهانه رحم بیش از یک بار در دهانه رحم ایجاد شود، اگر تغییر شکل سلولی شدید باشد یا اگر بیمار تمایلی به بارداری نداشته باشد، هیسترکتومی انجام می شود.

فرق پاپ اسمیر و کولپوسکوپی

تست پاپ اسمیر به آزمایشی می گویند که در آن نمونه ای از سلول های دهانه ی رحم را جهت بررسی به آزمایشگاه می دهند.

با توجه به این تست، آزمایشگاه تغییرات سلولی که باعث سرطان می شود را مورد بررسی قرار می دهد.

چنان چه این تست نشان دهنده ی وجود سلول غیر طبیعی باشد و HPV مثبت باشد (HPV مثبت یعنی ویروسی که باعث افزایش ابتلا به سرطان می شود از جمله سرطان واژن، فرج و دهانه ی رحم) پزشک کولپوسکوپی را تجویز کرده و انجام می دهد.

تا با توجه به آن مشکلات احتمالی را تشخیص داده و اقدامات را جهت درمان شروع کنند.

بارداری و کولپوسکوپی

همه خانم ها باید بدانند که قبل از اقدام به بارداری باید تحت معاینات و معاینات پزشکی قرار بگیرند و در صورت نیاز به تست HPV و تست های تشخیصی حتما این کار را انجام دهند و آن را به بارداری موکول نکنند.

گاهی اوقات ممکن است فرد در دوران بارداری دچار لکه بینی و تغییرات دهانه رحم بدون هیچ علامتی شود.

در این صورت باید ابتدا همه عوامل را بررسی کرده و در صورت قطعی بودن نیاز، تست پاپ اسمیر و کولپوسکوپی و حتی بیوپسی انجام می شود که همه این اقدامات با احتیاط انجام می شود.

هزینه ی انجام کولپوسکوپی

هزینه ی کولپوسکوپی به عوامل مختلفی بستگی دارد که با توجه به آنها هزینه ی نهایی مشخص می شود.

از جمله عوامل تاثیر گذار در هزینه عبارتند از:

• هزینه ی انجام نمونه برداری و بیوپسی
• هزینه ی درخواست پرینت رنگی از نتیجه کولپوسکوپی
• هزینه ی کلینیک و مطبی که مراجعه می کنید.
• هزینه ی تخصص و مهارت پزشک مورد نظر

البته باید این را هم ذکر کنیم که کولپوسکوپی معمولا تحت پوشش بیمه ها قرار دارد و می توان هزینه ی آن را از طریق بیمه ها کمتر است و یا از بیمه تکمیلی دریافت نمود.

سوالات متداول

آیا کولپوسکوپی همراه با درد است؟

کولپوسکوپی جزو روش های تشخیصی دردناک نیست و اگر بیمار استرس نداشته باشد می تواند درد آن را تحمل کند.

بهتر است بیمار در حین انجام آن نفس عمیق و طولانی بکشد تا درد را کمتر حس کند.

برخی خانم ها در زمان ورود اسپکولوم درد خفیفی را حس می کنند و یا احساس سوزش به خاطر استفاده از محلول دارند و این برایشان ناخوشایند است.

کولپوسکوپی توسط چه کسی انجام می شود؟

این تست توسط متخصصین زنان و زایمان از جمله دکتر مژگان برزگر جلالی انجام می گیرد ولی در بعضی مواقع از متخصص های آموزش دیده به نام کولپوسکوپیست برای انجام این تست کمک می گیرند.

ولی بهتر است که توسط متخصص با مهارت انجام شود تا چنان چه مشکلی هست زودتر تشخیص داده شود و درمان گردد.

آیا کولپوسکوپی جراحی محسوب می شود؟

خیر کولپوسکوپی جراحی نیست و روشی تشخیصی برای تشخیص بیماری می باشد.

ولی بیوپسی روش جراحی جزئی به حساب می آید که بعضی اوقات جزوی از کولپوسکوپی محسوب شده و پزشک در زمان انجام کولپوسکوپی با دیدن بافت مشکوک از آن نمونه برداری می کند.

انجام این روش تشخیصی همراه با بیوپسی حدود ۳۰ دقیقه زمان می برد و نیاز به بستری شدن ندارد.

آیا کولپوسکوپی با بیهوشی انجام می شود؟

معمولاً برای کولپوسکوپی نیازی به بیهوشی نیست.

اگر بیوپسی انجام شود، یک سوزن کوچک را احساس خواهید کرد، اما در غیر این صورت نباید دردی احساس کنید، برخی از پزشکان یک بی حس کننده موضعی را مستقیماً روی دهانه رحم اسپری می کنند.